Menu
Winkelwagen

Je Mag Niet Oordelen!

Aanvullend Israël Onderwijs


  • Binnen het Jodendom wordt er op een andere manier tegen oordelen aan gekeken dan binnen het Christendom. Binnen het Christendom wordt vaak geroepen “Oordeel niet, je mag niet oordelen”, om er vervolgens achter te komen (getuigen velen) dat er wel heel vaak ge,- en veroordeeld wordt. Er wordt wel degelijk geoordeeld en veroordeeld, maar men noemt het dan niet zo terwijl het wel plaatsvind.
    Laten we niet hypocriet zijn! Ook binnen Joodse kringen wordt er vaak ge,- en veroordeeld.
    We zijn allemaal mensen en we beoordelen, oordelen en veroordelen wel degelijk. Sommigen van ons op dagelijkse basis. Er zit inderdaad wel een nuance verschil tussen beoordelen en veroordelen, maar het Jodendom geeft niet aan dat deze twee processen in het geheel verboden zijn.
    Voordat iemand tot veroordelen over kan gaan, gaat het om:

    • De balans (de weegschaal dient aan beide kanten gelijk te zijn);
    • Niet hypocriet te zijn;
    • Een zo objectief mogelijke beoordeling;
    • Mogelijke getuigen;
    • Een herhaaldelijk gebeuren.

    De Bijbel dient in context gelezen te worden. Mijn mening is dat je wel degelijk mag beoordelen, oordelen en veroordelen, maar onder bepaalde voorwaarden die de Thora aangeeft. De Bijbel (de Thora is het fundament) zit vol van beoordelingen en veroordelingen. Laten we niet hypocriet zijn!

    Ik neem je mee op reis door de weegschaal. De Thora en de gehele Bijbel presenteert een weegschaal die in balans is. Door teksten in hun juiste context te lezen houd je de weegschaal in balans. Wat is oordelen dan vanuit de Thora? Ik geloof dat de Briet Chadasja het Thora onderwijs weerspiegelt.

    Lucas 6:37 Een belangrijke tekst die de meeste van ons wel kennen. En het is uiteraard waar. Dit is Joods onderwijs, zoals al het onderwijs gegeven in de Briet Chadasja. Christenen noemen dit deel van de Bijbel het Nieuwe Testament.

    In ander Joods literatuur: Pirkei Avot | Spreuken der Vaderen

    Pirkei Avot is een traktaat uit de Misjna = onderdeel van de Talmoed.

    “Yehosyua ben Perachya zegt: Verschaf je een leraar, verwerf je een vriend en beoordeel iedereen gunstig.” (Avot 1:6) Sommige vertalingen zeggen: “en oordeel ieder mens naar zijn verdienste.”

    Dit betekent wederom dat er wel geoordeeld mag worden, maar dan naar iemands handelen en in de juiste vorm en context. Ik kan mij goed herinneren tijdens Talmoed-Thora lessen in mijn jeugd dat een andere Joodse vrouw een voorbeeld hierover gaf. Zij kende een man, volgens mij was het haar collega, die zeer veel narigheid op z’n geweten had. Hij had vaak door middel van zijn tong, laster, roddel, vele mensen tegen elkaar opgezet en daarmee ook huwelijken kapot geslagen.
    Een enkele keer deed deze persoon iets goeds, ik weet niet meer wat het was, en velen ‘liepen met hem weg’. Velen prezen hem, liepen op wolken met hem, vanwege zijn éne goede daad. Terwijl het kwaad dat hij heeft aangericht bij hen zeker niet opwoog tegen die éne goede daad. De weegschaal was zeer duidelijk scheef. Hij was nog steeds dezelfde persoon met de negatieve karaktertrekken. Dit vond en vind ik nog steeds een treffend voorbeeld verbonden met deze Misjna, deze pirke. De mensen hadden hem moeten oordelen naar zijn verdienste in totaliteit genomen, dat helaas zeer negatief was, en niet naar één enkel positief dingetje dat hij gedaan had.

    “Hillel zegt: (…) Veroordeel anderen niet zolang je niet in hun schoenen staat (…).” (Avot 2:4 of 5, in sommige boeken is deze tekst samengevoegd met nummer 4).

    "...Wees voorzichtig met oordelen." (Avot 1:1)

    Commentaar op Avot 1:1: “…Wees voorzichtig met oordelen. Neem geen overhaaste beslissingen, maar analyseer elke vraag intensief. Een eerlijk vonnis uitspreken is één van de hoogste vormen van Thorastudie (Rasjie, Rambam, Rabbenoe Jona). Hoewel een rechter dat de voorgelegde vraag gelijk is aan alle andere, die al eerder de revue passeerden, moet hij niettemin de zaak goed overdenken voordat hij een vonnis uitspreekt (Bertinoro). Deze uitspraak wordt toegeschreven aan Jehosjoe’a. Drieduizend wetsbepalingen werden tijdens de rouwperiode na de dood van Mosje vergeten. Jehoesjoe’a heeft de rechters opgedragen zeer oppassend te zijn bij hun vonnissen en vast te stellen dat zij de bepalingen goed begrepen die zij van hun leraren hadden ontvangen (Tiferet Jisra’eel).“
    Evers, R. Pirkei Avos. Een Nieuwe Vertaling Met Klassieke Commentaren. Stichting Salomon/Boom. 2009.”Pirkei I, 1:1“. p. 30,31.

    In ander Joods literatuur: Talmoed Bavli (Babylonisch)

    Pirkei Avot maakt ook deel uit van de Talmoed maar nu gaan we andere teksten uit de Talmoed lezen.
    "In gerechtigheid zult gij uw naaste oordelen."
    (Talmoed Bavli: Shavuot 30a)

    Het voorbeeld dat ik in een eerder paragraaf aangaf over de mannelijke collega van een Joodse vrouw past hier goed bij.

    "Iedereen die anderen gunstig oordeelt zal positief worden beoordeeld in de hemel."
    (Talmoed Bavli: Shabbot 127b).

    Terug naar Bijbels-Joodse Bronnen

    Mattityahu (Matteüs) 7:1-5 als je het gehele hoofdstuk leest ligt de nadruk op hypocrisie.
    “De balk en splinter” vergelijking.

    Romeinen 2:1-3 nadruk ligt weer op hypocrisie. “Want waarin gij een ander oordeelt, veroordeelt gij uzelf, want gij die oordeelt bedrijft dezelfde dingen.” Je kunt geen stennis maken over iets dat we bij iemand anders zien als het onze eigen zwakte is! Dit aangezien je dan niet de autoriteit hebt om er iets van te zeggen of tegen te doen. Dit is een vorm van hypocrisie en huichelarij.

    Goed voorbeeld van beoordelen en veroordelen: Ik drink zelf geen alcohol en mijn vrienden inclusief vele kennissen weten dit van mij. Als ik iemand teveel zie drinken probeer ik diegene aan te moedigen te stoppen met drinken. Wellicht bied ik aan om een frisdrank voor de persoon te betalen of een ander meer gezond drankje. Het proces van spreken met de persoon over overmatig alcohol gebruik is een proces van beoordelen en veroordelen. Want ik veroordeel duidelijk het overmatig drankgebruik. Ik behandel het echter op een goede, positieve manier want ik probeer de persoon aan te moedigen om iets anders te drinken of überhaupt te stoppen met drinken. Dit op een positieve manier en toon.
    Slecht voorbeeld van beoordelen en veroordelen: Iemand anders loopt op de persoon af en zegt “Heej zuipschuit, jij hebt echt een probleem heej. Je bent een alcoholist man! Ga hulp zoeken!”
    De persoon in kwestie kent hem en zegt: “Wie ben jij dat je dit tegen MIJ durft te zeggen? Jij drinkt elke dag minstens één fles wijn helemaal leeg en tussen de bedrijvigheid zie ik je ook geregeld in cafés een neutje nemen. En jij hebt het over mijn alcohol drankgebruik? Hahaha laat me toch niet lachen!”

    Yochanan (Johannes) 7:24 “Oordeelt niet naar het aanzien, maar oordeelt met een rechtvaardig oordeel.” Deze tekst geeft aan dat we wel degelijk mogen oordelen maar dat er een voorwaarde aan vast zit.

    Mishlei (Spreuken) 31:9 “Open uw mond, oordeel rechtvaardig (…)” Al je in het geheel niet mag oordelen waarom staat er dan "oordeel rechtvaardig"? Het geeft aan dat er wel degelijk geoordeeld mag worden maar een zekere instructie dient opgevolgd te worden.

    Devarim (Deuteronomium) 16:20 “Tsedek, tsedek, tirdof”, gerechtigheid, gerechtigheid zult gij nastreven. Per definitie speelt zich hieraan vooraf een proces van beoordelen en veroordelen plaats. Eerst moet er een proces van beoordeling zijn voordat er een veroordeling kan komen. Deze twee gaan hand in hand en vormen een balans. Een gelijke weegschaal.

    Voorbeeld 1: Gedurende de Ontzagwekkende Dagen dienen we onszelf ook onder de loep te nemen. Dit is een zeer goede vorm van beoordelen en veroordelen. Maak veroordelen om het goed te maken met de Eeuwige, om de relatie te herstellen. Om dat wat scheef gegaan is weer recht te trekken

    Voorbeeld 2: In het appartement van een bejaard echtpaar wordt ingebroken. De inbreker slaat en hakt letterlijk op de man en vrouw in, naast dat hij kostbaarheden meeneemt. Vervolgens laat hij ze bloedend achter en hij vertrekt.
    Hoe reageer je als deze man tijdens een rechtszitting zegt: “Oh maar je mag mij niet oordelen hoor, dat staat toch in de Bijbel?!”
    Nee natuurlijk heeft zo'n man geen gelijk en geen recht van spreken! Deze man wordt wel ge,- en veroordeeld. Wij, de maatschappij, inclusief dit echtpaar en hoogstwaarschijnlijk ook de rechter oordeelt deze man wel degelijk! En in dit geval is het geoorloofd! Deze man heeft iets afschuwelijks gedaan, er is bewijsmateriaal, proces van beoordeling heeft plaatsgevonden en vervolgens de veroordeling. Deze man kan zich niet beroepen door het vers in de Bijbel “Je mag niet oordelen” verkeert toe te passen. Het recht moet toch geschieden? De Thora is, naast vele andere aspecten, ook een rechtsboek. AdoShem, de Eeuwige heeft ons Zijn visie gegeven over het leven, maatschappij en rechtssysteem. Een rechtssysteem op zowel collectief,- als op individueel niveau.

    Terechtwijzen, Aanspreken Op Gedrag

    Vayikra (Leviticus) 19:16-17
    “Gij zult uw broeder in uw hart niet haten; openlijk zult gij uw volksgenoot terechtwijzen (…).”

    Mattityahu (Matteüs) 18:15
    “Indien uw broeder zondigt, ga heen bestraf hem onder vier ogen. Indien hij naar u luistert hebt gij uw broeder gewonnen. Indien hij niet luistert, neem dan nog een of twee met u mede opdat op de verklaring van twee getuigen of van drie elke zaak vaststa. Indien hij naar hen niet luistert, zegt het dan aan de gemeente. Indien hij naar de gemeente niet luistert, dan zij hij u als de heiden en de tollenaar.”

    Lucas 17:3
    “Ziet toe op uzelf! Indien uw broeder zondigt, bestraf hem, en indien hij berouw heeft, vergeef hem. En zelfs indien hij zevenmaal per dag tegen u zondigt en zevenmaal tot u terugkomt en zegt: “Ik heb berouw, zult gij het hem vergeven.”

    “Hij (Rabbijn Yishmael, zoon van Rabbijn Yosi) ook: Oordeel niet alleen, want er is slechts één die alleen kan oordelen. Zeg ook niet: ‘Aanvaard mijn mening!’ want zij hebben ook de bevoegdheid en niet alleen jij.” (Avot 4:8, in sommige boeken nummer 9).

    “Bestraffen” is een wat oud bollig Nederlands woord voor ‘aanspreken, elkaar aanspreken op gedrag’ zoals wij dit vandaag de dag noemen. Voordat we elkaar aanspreken op gedrag is er wederom een proces van beoordelen en veroordelen actief. Het aanspreken zelf is een vorm van veroordelen. “Wat jij gedaan hebt is niet zo netjes”, “Ik vind het niet prettig dat je mij met bepaalde termen aanspreekt, het lijkt alsof je op mij neerkijkt en neerbuigend doet tegen mij.” Dit zijn vormen van “bestraffen, aanspreken” en daarmee voorbeelden van beoordelen en veroordelen. Dit hoeft inderdaad niet loep zuiver te zijn. Soms vatten wij en anderen dingen anders op dan bedoeld. Daarom is het zo belangrijk om een goede communicatie lijn met elkaar te vestigen en een gezond klimaat waarin we inderdaad op een goede, veilige manier, als het echt nodig, elkaar kunnen aanspreken.

    Andere Inzichten Rondom Beoordelen, Oordelen, Veroordelen

    1. Wat heeft de mitsvah “v'asisa hayashar v'ha'tov" (doen wat recht en goed is), Devarim (Deuteronomium) 6:18, te maken met dit thema?
    2. Wat heeft "kedoshim tiheyu" (heilig zult gij zijn), Vayikra (Leviticus) 19:2, te maken met dit thema?
    3. Kun je in eigen woorden uitleggen wat “tsedek, tsedek, tirdof”, gerechtigheid, gerechtigheid zult gij nastreven, Devarim (Deuteronomium) 16:20, te maken heeft met dit thema?
    4. Kun je uitleggen wat de raakvlakken zijn tussen het thema en deze Misjna? “Ben Zoma zegt: Wie is wijs? Die van iedereen leert, zoals gezegd is: ‘Van allen die mij hebben onderwezen, ben ik wijs geworden, want uw getuigenissen zijn het onderwerp van mijn gesprek’ (Tehilim / Psalm 119:99). Wie is sterk? Die zijn neiging onderdrukt, zoals gezegd is: ‘Een geduldig mens is beter dan een held en die zijn gemoed weet te beheersen is beter dan wie een stad verovert’ (Mishlei / Spreuken 16:32).” (Avot 4:1).

       

      Conclusie: Beoordelen, oordelen en veroordelen mag! Maarrrrrr……….

      1. We moeten er niet naar gaan zoeken, niet najagen! Het leven is hier te kort voor ;-)
      2. Beoordelen doen we allemaal op dagelijkse basis en is niet perse verkeert. De manier waarop we beoordelen bepaalt of we een juist of een verkeerd oordeel vellen.
      3. Oordelen en veroordelen is niet verboden! Zeker als het gaat om ernstige wantoestanden MOET er een juist oordeel en veroordeling plaatsvinden want anders kan een familie of zelfs gehele gemeenschap eraan kapot gaan.
      4. Oordelen en veroordelen dient echter niet een doel op zich te zijn.
      5. Een juist, rechtvaardig oordeel: Yochanan (Johannes) 7:24, Mishlei (Spreuken) 31:9, Devarim (Deuteronomium) 16:20 "tsedek, tsedek, tirdof", gerechtigheid, gerechtigheid zult gij nastreven (hier aan vooraf speelt zich een proces van beoordelen en veroordelen af)
      6. Nadruk ligt op niet “te snel” oordelen, veroordelen
      7. Nadruk ligt ook op empathisch vermogen
      8. Zoveel mogelijk een positieve houding en denken ten opzichte van anderen. Het goede in een ieder proberen te zien
      9. Als we dan uiteindelijk overgaan op oordelen en veroordelen moet het wel ergens over gaan! En niet, bijvoorbeeld, “Rabbijn Sipporah is een rare snuiter, een vreemde vogel die we op afstand moeten houden want ze draagt een hoofddoek”. Dit zonder te weten, te begrijpen waar de hoofddoek voor staat en waarom ik er één draag.

        Warme groeten!

        Rabbijn Sipporah Joseph

        Ben Zoma zegt: Wie is wijs? Die van iedereen leert, zoals gezegd is: ‘Van allen die mij hebben onderwezen, ben ik wijs geworden, want uw getuigenissen zijn het onderwerp van mijn gesprek’ (Tehilim / Psalm 119:99). Wie is sterk? Die zijn neiging onderdrukt, zoals gezegd is: ‘Een geduldig mens is beter dan een held en die zijn gemoed weet te beheersen is beter dan wie een stad verovert’ (Mishlei / Spreuken 16:32).” (Avot 4:1).

         

        Studeer de joodsewortels van de Bijbel vanuit huis, flexibel, wanneer het u uit komt! | Studeren aan de Messiaanse yeshive (Joodse onderwijsinstelling, Bijbelschool) |
        Onderwijs
        van Messiaanse Rabbijn Sipporah Joseph |
        Messiaans Joodse Beweging |
        Messiaans Jodendom